Солтүстік және Орталық Азиядағы кейбір көші-қон аспектілері, үрдістері мен мәселелері: Қазақстан мысалында

Аңдатпа

Көші-қон және ұтқырлық посткеңестік кеңістікте ғасырлардан астам уақыттан бері әлемдік
үдерістің бір бөлігі болып табылады. Ғаламдық процестің барлық негізгі сипаттамаларына ие
болғандықтан, осы кеңістіктегі қоныс аударудың мүмкіндіктері мен ерекшеліктері бар, олар
ерекше назар аударуды талап етеді. Бұл кеңістіктің ұтқырлығын талдау үшін осы процесті қамтитын
әлеуетті жүйелер мен кіші жүйелерді анықтайтын анықтамалар мен тәсілдер маңызды. Қазақстан
бұл кеңістіктегі көші-қон және демографиялық дамудың стратегиялық бағыты болып табылатын
мемлекеттердің бірі болып саналады, оның ішінде Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде
де. Бұл кеңістікті географиялық тұрғыдан ғана емес геоэкономикалық және геосаяси тұрғыдан
айқындайтын тәсілдерді таңдау маңызды мәселе болып қала береді. Мұндай көзқарасты тиімді
етудің бірі «Көшу үдерісінің негізгі қатысушыларын қамтитын «Солтүстік және Орталық Азия» БҰҰ
ұғымын пайдалану болып табылады. Осы мақаланың негізгі мақсаты қазіргі кезеңде Қазақстан
Республикасының көші-қон процестерінің негізгі ұлттық және өңірлік аспектілерінің кейбіріне
шолуды талдау болып табылады. ХХІ ғасырдың басынан бастап Қазақстан ірі транзиттік коридор
болып табылатын, сонымен қатар бір мезгілде өзін мигранттар қабылдаушы ел ретінде танытты.
Соңғы уақытта халықтың белсенді ағып кету үрдісі байқалды, ол тиісті назар мен бағалауды талап
ететін белгілі бір мәселе болып табылады. Зерттеудің әдіснамалық негізі көші-қон процестерін
жан-жақты бағалауға мүмкіндік беретін жүйелі тәсіл, сондай-ақ «тарту-шығаратын факторлар»
теориясы болып табылады. Бұл зерттеу ортақ Орталық Азиядағы ынтымақтастық пен интеграция
үрдістерін талдау тұрғысынан және көші-қон процестерін зерттеудің теориялық компонентін
дамыту тұрғысынан маңызды болуы мүмкін.
Түйін сөздер: халықаралық қатынастар, көші-қон, Қазақстан, еңбек көші-қон, Еуразиялық
экономикалық одақ.