Ірі төмен Жер орбитасындағы (LEO) спутниктік шоқжұлдыздарды квазиәскери пайдалану: құқықтық сын-қатерлер және реттеу тәсілдері

Аңдатпа

Ірі төмен Жер орбитасындағы (LEO) спутниктік топтамалардың жедел орналастырылуы коммерциялық ғарыш инфрақұрылымын қазіргі қауіпсіздік ортасының стратегиялық маңызы бар құрамдас бөлігіне айналдырды. Мұндай топтамалар негізінен азаматтық байланыс, Интернетке қолжетімділік, Жерді қашықтан зондтау және деректерді беру үшін әзірленгенімен, оларды қарулы қақтығыстарда байланыспен қамтамасыз ету, нысаналардың координаттарын айқындау, барлау ақпаратын жеткізу және өзге де жедел функцияларды орындау мақсатында пайдаланудың артуы азаматтық және әскери ғарыш қызметі арасындағы дәстүрлі шекараны көмескілендіруде. Мақалада осындай квазиәскери пайдалануды реттеудің құқықтық тәсілдері салыстырмалы құқық тұрғысынан қарастырылады. Жапонияның, Америка Құрама Штаттарының, Еуропалық одақтың және Қытайдың заңнамалық әрі саяси тәсілдері, әсіресе лицензиялау, қауіпсіздік талаптарын тексеру, нарыққа қол жеткізу шарттары, жеке операторларды мемлекеттік қадағалау және ғарыш кеңістігін бейбіт мақсатта пайдалану қағидаты талданады. Зерттеу ұлттық және өңірлік нормативтік актілерді доктриналық-құқықтық және салыстырмалы-құқықтық талдауды ұштастырады. Зерттеу қолданыстағы халықаралық ғарыш құқығы негізгі нормативтік негіз болып қала беретінін, алайда ірі спутниктік топтамалардың қосарлы мақсаттағы сипаты мен трансшекаралық салдарын толық қамтымайтынын көрсетеді. Авторлар болашақ реттеу халықаралық «жұмсақ құқық» тетіктерін неғұрлым айқын ұлттық «қатаң құқық» нормаларымен, коммерциялық операторларды рұқсат ету және тұрақты қадағалау рәсімдерін күшейтумен, сондай-ақ әскери операцияларды қамтамасыз етуі мүмкін қызметтің ашықтығын арттырумен ұштастыруы тиіс деп тұжырымдайды.