Сирия после Башара Асада: новая война или шанс на перезагрузку?

Н.Н. Султанмуратов; С.М. Парпиев; К.К. Усерова

doi:10.26577/IRILJ202510914

Авторлар

Н.Н. Султанмуратов Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-3711-4303
С.М. Парпиев Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. https://orcid.org/0000-0002-6031-3522
К.К. Усерова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0009-0000-9765-6417

DOI:

https://doi.org/10.26577/IRILJ202510914

Аңдатпа

Башар Асад үкіметінің құлатылуы орталық билік пен оппозициялық күштер арасындағы көпжылдық азаматтық соғыспен қатар жүрген Сирия революциясының аяқталуын білдірді. Басқа да көптеген ішкі қарулы қақтығыстар жағдайында жиі кездесетіндей, Сирия дағдарысына белгілі бір деңгейде сыртқы ойыншылар араласты. Бұған қоса, бұл жерде Таяу Шығыс аймағының бастапқы геостратегиялық маңызы қосымша фактор болды. Соның нәтижесінде уақыт өте келе Сирия әлемдік және аймақтық державалардың мүдделері тоғысатын аймаққа айналды. Сондықтан бұл елде оппозицияның билікке келуі Таяу Шығыстағы геосаяси тепе-теңдікке айтарлықтай әсер етуі мүмкін.

Дегенмен, Асадтың биліктен кетуі қауіпсіздік жағдайының бірден өздігінен тұрақталуын білдірмейді. Ішкі қайшылықтардың ушығу қаупі бар, оның ішінде әртүрлі қауымдар арасындағы келіспеушіліктер, бұл өз кезегінде жаңа шиеленіс пен әскери эскалацияға әкелуі мүмкін. Мұндай ықтималдық Сириядағы мемлекеттік құрылыс перспективасын күмәнға айналдырады. Осы тұрғыда халықаралық акторлардың әрекеттері шешуші рөл атқарады.

Бұл зерттеудің мақсаты, бір жағынан, Асад режимінің тез құлдырауына ықпал еткен себептер мен факторларды анықтау. Сарапшылар қауымдастығы соңғы сәтке дейін оппозицияның әскери жеңісін ең ықтимал сценарийлердің бірі ретінде қарастырмаған болатын. Екінші жағынан, зерттеу негізгі сыртқы ойыншылардың рөлін және олардың Сирия дағдарысының жалпы динамикасына ықпалын талдауға бағытталған.

Түйін сөздер: Сирия, азамат соғысы, Асад, үкіметті құлату, Хаят Тахрир әл-Шам, Сирия революциясы

Автор өмірбаяндары

Н.Н. Султанмуратов, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан

Султанмуратов Нуриддин Негматович – Ph.D., Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіндегі халықаралық қатынастар факультеті деканының ғылыми инновациялық жұмыс және халықаралық ынтымақтастық жөніндегі орынбасары, аға оқытушы (Қазақстан, Алматы қ., e-mail: nuriddin.sultanmuratov@gmail.com).
С.М. Парпиев, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ.

Парпиев Сырым Маратович – Ph.D., Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті халықаралық қатынастар және әлемдік экономика кафедрасының аға оқытушысы (Қазақстан, Алматы қ., e-mail: parpiyev.syrym@gmail.com ).
К.К. Усерова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан

Усерова Карлыгаш Кайратовна – Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіндегі халықаралық қатынастар және әлемдік экономика кафедрасының Ph.D. докторанты (Қазақстан, Алматы қ., e-mail: k.usserova@gmail.com).