Шағын мемлекеттер әлемдік саясат акторлары ретінде: Сингапур мысалында халықаралық ықпалды қалыптастыру және іске асыру тетіктері

Авторлар

DOI:

https://doi.org/10.26577/.v115i3.1629

Аңдатпа

Мақала қазіргі әлемдік саясаттағы шағын мемлекеттердің дербес акторлар ретіндегі рөлін теориялық және эмпирикалық тұрғыдан талдайды. Негізгі мәселе материалдық ресурстардың шектеулілігі мен кейбір шағын мемлекеттердің халықаралық агенттілікті сақтап, жекелеген салаларда сыртқы саяси ықпалға қол жеткізу қабілеті арасындағы алшақтыққа байланысты. Теориялық негіз құрылымдық осалдықты түсіндіретін тәсілдерді, институционалдық түсіндірулерді және шағын мемлекеттердің стратегиялық мінез-құлқына арналған арнайы тұжырымдамаларды біріктіреді. Зерттеу Сингапурдың бір жағдайын сапалық талдау және process tracing элементтері негізінде жүргізілді. Дереккөздерге ресми құжаттар мен саяси сөздер, БҰҰ, ASEAN және мемлекеттік органдар материалдары, статистика, мемуарлар, жария сұхбаттар және ағылшын әрі орыс тілдеріндегі ғылыми әдебиет енгізілді. Эмпирикалық бөлімде ASEAN, Forum of Small States, Five Power Defence Arrangements, P4–CPTPP эволюциясы, UNCLOS және BBNJ келіссөздеріндегі сингапурлық дипломаттардың рөлі, цифрлық келісімдер және АҚШ–ҚХР бәсекелестігі жағдайындағы саясат қарастырылады. Нәтижелер Сингапурдың халықаралық агенттілігі оның тікелей ықпалынан кеңірек екенін көрсетеді; ықпалдың ең сенімді мысалдары коалициялық құрылыс, сауда ережелерін бастапқы қалыптастыру және мамандандырылған институционалдық қолжетімділікпен байланысты. Шағындық құрылымдық шектеу болып қала береді, бірақ халықаралық маңызсыздықтың жеткілікті көрсеткіші емес.

Түйін сөздер: шағын мемлекеттер; Сингапур; халықаралық агенттілік; сыртқы саяси ықпал; функционалдық маңыздылық.

Автор өмірбаяндары

  • Т.О. Чиникеев, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

    Чиникеев Талгат Орынбасарович – халықаралық қатынастар және әлемдік экономика кафедрасының PhD докторанты, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: talgatch@gmail.com).

  • К.Н. Макашева

    Макашева Клара Налдибековна – т.ғ.д., халықаралық қатынастар және әлемдік экономика кафедрасының профессоры, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: m.klara@mail.ru).

Жарияланды

2026-09-20

Журналдың саны

Бөлім

Халықаралық қатынастардың өзекті мәселелері