Жаңа геополитикалық кезеңдегі Орталық Азия мемлекеттерінің көп векторлық саясаты (Халықаралық қатынастар және халықаралық құқық сериясы, 2018)
Орталық Азияның бес мемлекеті – Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан жәнеТүркменстанның көп векторлық сыртқы саясат феномені Кеңес Одағының ыдырауынан кейінОрталық Азияның түрлі болашақ даму нұсқаларына жауап ретінде пайда болды. Орталық Азияұзақ тарихи кезеңде Оңтүстік және Шығыс Азиямен Еуропа және Таяу Шығыс арасындағыбайланыс көпірі болған. Әлемнің жетекші акторларының Орталық Азияға деген қызығушылығыаймақтың геополитикалық және геостратегиялық жағдайымен байланысты. Сол кездегіОрталық Азия мемлекеттерінің көп векторлық сыртқы саясатқа бағыттануы өз мемлекеттерініңтәуелсіздігін нығайтуға, ішкі саясат реформаларын өткізуге және мемлекеттің болашақ дамуынаарнайы бөлінетін инвестиция көлемін көбейтуге бағытталған шешім, себебі көп векторлықсыртқы саясат әлемнің ең басты мемлекеттерімен өткізілетін байланыстарда теңдікті сақтаумүмкіндігі болып саналады. 1991 жылдан бастап 25 жыл ғана өткеніне қарамастан Орталық Азияаймағындағы геополитикалық қатынастар жүйесі өзгеріске ұшырады, мемлекеттердің басшылығыкөп векторлық сыртқы саясатты бұрынғыдай ұстануы оңайға түспейтінін аңғаруда. АҚШ-тыңаймақтағы мәселелерге қатысуының азаюы, Украина дағдарысы және Қытайдың Орталық Азиямемлекеттеріне деген жоғары қызығушылығы аймақ мемлекеттері үшін көп векторлық сыртқысаясат өткізуде кедергі болуда. Дегенмен Орталық Азия мемлекетінің бір немесе бірнешевекторы болып саналатын мемлекеттермен қарым-қатынастарының азаюы немесе керісіншебайланыстарды нығайтуы көп векторлық сыртқы саясаттан бас тарту деп саналмайды.Түйін сөздер: Орталық Азия, Ресей, Қытай, АҚШ, геополитика, көп векторлық сыртқы саясат,кеңістіктің қысқаруы, теңдестіру.